• Download de VBM-app

‘Het moet en kan veiliger’

vrijdag, 19 januari 2018 11:31
‘Het moet en kan veiliger’

Defensie leert niet van fouten als het om veiligheid gaat en dat kan beter. Zo kun je heel kort de conclusie van de Commissie Van der Veer samenvatten. Een verbetering is onder meer het benoemen van een ‘onafhankelijk coördinerend toezichthouder’ op het gebied van veiligheid, waarvoor de VBM al langer pleit.


De Commissie Van der Veer had de opdracht om – naar aanleiding van het mortierongeval in Kidal (Mali 2016) – de veiligheidscultuur binnen de krijgsmacht te onderzoeken. Ook moest zij een oordeel vellen over eventueel nalatig en/of verwijtbaar handelen. Die laatste opdracht laat de commissie liggen. De commissie vindt dat – kort gezegd – een taak voor Justitie.

Op 19 januari heeft de commissie haar rapport en aanbevelingen gepubliceerd.
De commissie heeft het veiligheidsbeleid en –uitvoering beoordeeld op vier aspecten:
- in hoeverre maakt veiligheid onderdeel uit van de aansturing van de organisatie?
- hoe is de organisatie rondom veiligheid ingericht?
- hoe werkt het veiligheidssysteem in de praktijk?
- zijn er gedeelde normen en waarden en ongeschreven regels (cultuur)?

De commissie stelt vast dat er wel een aanzet is tot een veiligheidsstrategie. Maar er zijn bijvoorbeeld geen Kritische Prestatie Indicatoren (zoals het aantal ongevallen per miljoen gewerkte uren). De organisatie ervaart onvoldoende dat veiligheid een prioriteit is van de (ambtelijke en politieke) leiding.

Er is wel een veiligheidsstructuur, maar de invulling ervan is zwak. De commissie stelt vast dat de bezuinigingen en reorganisaties van de afgelopen decennia hebben geleid tot met name onvoldoende vermogen om in de lijn structureel te werken aan veiligheid. Er is doorgaans wel voldoende expertise (kennis) aanwezig buiten de lijn (van aansturing), maar de praktische ondersteuning is te centraal geregeld.

Het verbaast de VBM dat de commissie bij dit (en het vorige) punt niet wijst op de rol van de medezeggenschap. Wel constateert zij dat commandanten veiligheid nauwelijks prioriteit geven. Op dat punt kan de medezeggenschap de commandant (hoofd van diensteenheid) bij de les houden, zo denkt de VBM.

Er zijn voldoende mogelijkheden en middelen voor een goed VeiligheidsManagementsysteem (VMS). Ook ontbreekt het niet aan Risico Inventarisaties en Evaluaties (RIE’s). Een Operationeel Risico Management (ORM) is alleen aanwezig bij CLSK en in ontwikkeling bij CZSK. Het ontbreekt aan feitelijke uitvoering. De organisatie leunt te sterk op ‘praktische veiligheid’, dat wil zeggen dat veilig werken vooral berust op ‘ervaring’.

Net als de Onderzoeksraad voor Veiligheid stelt de Commissie Van der Veer vast dat de ‘can do’ mentaliteit in de krijgsmacht heeft geleid tot het ‘aanvaarden van meer risico’s dan de afgesproken procedures en regels toestaan’. Maar ‘can do’ mag natuurlijk nooit een excuus vormen voor onnodig onveilig handelen, aldus de commissie.

Als het gaat om de afhandeling van voorvallen, valt er volgens de commissie veel te verbeteren. Het rapportagesysteem werkt, maar de afhandeling laat te wensen over, met name van ernstige en zeer ernstige voorvallen. Die laatste categorieën zijn alle voorvallen waarbij ziekenhuisopname en/of behandeling nodig zijn.
De commissie pleit voor onafhankelijk onderzoek naar voorvallen voor ernstige en zeer ernstige voorvallen. Dat gebeurt nu te weinig.
Volgens de commissie zorgt de opzet en werking van het systeem er voor dat Defensie te weinig leert van gemaakte fouten. Een voorbeeld? In 2014 en 2015 is er onderzoek gedaan naar hitteletsel. Er zijn – volgens de commissie relatief eenvoudige – maatregelen opgedragen om herhalingen te voorkomen. Maar in 2016 en 2017 waren er opnieuw ernstige tot zeer ernstige voorvallen van hitteletsel!
Er is geen controle op de gewenste uitvoering van verbeteracties en daarom ontbreekt bijsturing. Een onafhankelijk toezichthouder zou de uitvoering moeten toetsen.

De VBM is benieuwd wat Defensie gaat doen met de zeven aanbevelingen van de commissie. Een van de aanbeveling wordt voorbereid (de oprichting van een ‘safety board’). Maar er zal hoe dan ook een onafhankelijke toezichthouder moeten komen die toeziet op de juiste uitvoering van de plannen en die onafhankelijk onderzoek garandeert.

Samenstelling Commissie
Ir. Jeroen van der Veer is werktuigbouwkundige en was vanaf 2000 president-directeur, CEO en niet-uitvoerend bestuurder bij Shell. Ook bekleedde en bekleedt hij diverse topfuncties bij Unilever, Philips en ING.
Prof. Mr. Carla (C.J.M.) Klaassen (Universiteit Nijmegen) is deskundige op het terrein van burgerlijk recht en burgerlijk procesrecht. Haar specialisme is het aansprakelijkheidsrecht.
Generaal b.d. Dick (D.L.) Berlijn is voormalig Chef Defensiestaf.
Drs. André (A.H.M.) de Jong is Consultant ABDTOPConsult en werkt als ambtenaar van de Algemene Bestuursdienst bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

Lees HIER het volledige rapport.

En HIER staat de reactie van de minister.
Getagged onder ongevallen    veiligheid    MINUSMA    Mali    mortierongeval   
Log in om reacties te plaatsen
Inloggen Registreren

LOGIN MET UW ACCOUNTGEGEVENS

Gebruikersnaam
Wachtwoord

VBM op Twitter

Stel een vraag

help

 

Sitevizier

Sitevizier is de online nieuwsbrief van de VBM. U kunt zich hier aanmelden.

Deze site maakt gebruik van functionele en analytische cookies.

Ik begrijp het

De Vakbond voor Burger en Militair defensiepersoneel VBM

De VBM is er voor:

Defensiemedewerkers

Burgers

MILITAIREN

BURGERS

Reservisten

Postactieven & Veteranen

RESERVISTEN

PA & VETERANEN

Contact

VBM

Bezoekadres: Ametisthorst 20, Den Haag
Postadres: Postbus 93037, 2509 AA Den Haag
Tel. 070-3155111

Voor uitgebreide contactinformatie kijk hier >>>

Ga snel naar:

BBTV Sitevizier
Helpdesk Lid worden