Mag een HDE een rooster eenzijdig wijzigen?

 Mag een Hoofd Diensteenheid (HDE) een rooster eenzijdig wijzigen? Dit lijkt een eenvoudige vraag, maar toch is deze niet simpelweg met ja of nee te beantwoorden.

In beginsel kan een HDE/commandant een rooster niet zomaar eenzijdig wijzigen als daarvoor overeenstemming met de betrokken medezeggenschapscommissie (MC) vereist is. Voor militair personeel is dit vrij duidelijk geregeld in het AMAR, artikel 54b, tweede lid. Voor de burgermedewerker is dit eveneens duidelijk geregeld in het BARD, artikel 30b.

Daarin staat dat de werk- en rusttijden worden vastgesteld door de commandant nadat hierover overeenkomstig het Besluit Medezeggenschap Defensie (BMD) overeenstemming is bereikt met de betrokken MC. Die tijden worden vervolgens schriftelijk in roosters vastgelegd. Ook de Beleidsregel werk- en rusttijden Defensie bepaalt dat de commandant de werk- en rusttijdenregeling van het onderdeel vaststelt nadat daarover met de MC overeenstemming is bereikt. Die regeling moet onder meer de procedure voor het tot stand komen, wijzigen en bekendmaken van roosters bevatten.

Er bestaat echter wel een nuance. Een commandant hoeft niet voor iedere individuele werknemer of iedere incidentele opdracht eerst toestemming aan de MC te vragen. Het College voor Geschillen heeft bijvoorbeeld geoordeeld dat de MC niet zonder meer betrokken is bij het vaststellen van individuele werkroosters, wanneer die binnen de al met de MC afgesproken werk- en rusttijdenregeling vallen. Dat is dus iets anders dan een bestaande collectieve roosterregeling of roosterafspraak op het laatste moment wijzigen.

Onderscheid tussen een roosterwijziging en een roosterverandering

Wij maken onderscheid tussen een roosterwijziging en een roosterverandering. Taalpuristen zullen zeggen dat een wijziging hetzelfde is als een verandering, maar toch maken wij door het gebruik van deze twee termen een onderscheid. Een roosterwijziging is een aanpassing aan een bestaand rooster. Bijvoorbeeld: je dienst stond om 09:00 uur, maar wordt verplaatst naar 10:00 uur. Met een roosterverandering bedoelen we een algemene verandering van het rooster. Dit kan een kleine wijziging zijn, maar ook een grotere of structurele verandering.

‘Roosterwijziging’ wordt dus gebruikt voor een specifieke aanpassing. Bijvoorbeeld: jij werkt vrijdag van 10:00 tot 18:00 uur in plaats van 09:00 tot 17:00 uur. Dit is één specifieke aanpassing. De medezeggenschap hoeft niet over iedere incidentele wijziging van een individuele dienst of- individuele opdracht te worden geraadpleegd. Bij een structurele roosterwijziging of wijziging van de werk- en rusttijdenregeling is de positie van de medezeggenschap aanzienlijk sterker. Het gaat niet alleen om advies vragen; de regelgeving spreekt expliciet over overeenstemming.

Daarnaast moet een nieuw of opnieuw vastgesteld rooster in beginsel minimaal 28 dagen vóór de inwerkingtreding worden bekendgemaakt. Alleen wanneer de aard van de werkzaamheden dit onmogelijk maakt, gelden afwijkende regels. Er bestaan bovendien specifieke uitzonderingen waarbij de commandant vanwege het dienstbelang bepaalde afwijkingen kan toepassen, maar ook daarbij schrijven het AMAR en BARD op verschillende plaatsen expliciet voor dat overeenstemming met de MC moet worden bereikt.

Dus als jouw situatie is: ‘De MC heeft niet ingestemd met een rooster(wijziging), maar de commandant voert het toch door’, dan is de vervolgvraag: wat voor wijziging is precies doorgevoerd en op welke grondslag? Stel dat het argument van de commandant simpelweg is: ‘Vanwege het dienstbelang bepalen wij dat jullie aanstaande maandag ergens anders werken’, dan betekent dat niet automatisch dat de commandant daarmee de normale roosterprocedure buiten werking kan stellen.

Wat moet je in zo’n geval doen?

Vooral niet beginnen met ‘wij weigeren maandag te gaan’. Dat kan arbeidsrechtelijk/ambtenarenrechtelijk onnodig riskant zijn en heeft mogelijk een negatief effect op de onderlinge relatie. De MC kan wel mondeling of schriftelijk vragen:

• Op welke grondslag is het al vastgestelde rooster voor maandag gewijzigd?
• Is hierbij sprake van een wijziging van het rooster als bedoeld in AMAR-artikel 54b/54c of BARD- artikel 30b?
• Wanneer en op welke wijze is hierover overeenstemming bereikt met de MC?
• Als geen overeenstemming met de MC is bereikt, op grond van welke bepaling wordt van de met de MC overeengekomen werk- en rusttijdenregeling afgeweken?
• Daarnaast vernemen wij graag waarom de wijziging niet met inachtneming van de in artikel 54c AMAR genoemde termijn van 28 dagen is bekendgemaakt.

Dat is veel sterker dan alleen zeggen: ‘de commandant mag dit niet’.

Wat als een HDE/commandant je bestaande persoonlijke werkrooster eenzijdig verandert? Het is dan van belang om vast te stellen of daadwerkelijk het persoonlijke rooster gewijzigd is, of dat je alleen een incidentele opdracht hebt gekregen om maandag elders werkzaamheden te verrichten.

Meer vragen? mzo@mijnvbm.nl